A mund të hajë bebi gjizë: nga cila moshë dhe si jepet
Gjiza është bulmeti më i thjeshtë i sofrës sonë dhe, kur është e freskët e pa kripë, një nga ushqimet më të përshtatshme për foshnjen. Dallimi mes gjizës që i jepet bebit dhe asaj që hamë ne qëndron i tëri te kripa.
Përditësuar më 16 korrik 2026
Përgjigja e shpejtë
Bebi mund të hajë gjizë të freskët pa kripë nga mosha 8-9 muajshe, pasi të ketë pranuar mirë kosin. Vlen vetëm gjiza nga qumësht i pasterizuar ose i zier. Gjiza e kripur që shitet nëpër dyqane nuk i jepet foshnjes para 12 muajsh, dhe as atëherë pa u zbutur nga kripa.
A mund të hajë bebi gjizë?
Po, nga mosha 8-9 muajshe, në sasi të vogla dhe në formën e duhur: e freskët, pa kripë, nga qumësht i pasterizuar. Gjiza vjen natyrshëm si hapi i dytë i bulmetit. I pari është kosi, që futet nga 6-8 muajsh dhe tregon nëse bebi e pranon mirë qumështin e fermentuar. Kur kosi ka kaluar pa reagim, gjiza shtohet pa frikë, dhe pak më vonë vjen radha e djathit.
Një sqarim që u duhet shpesh prindërve: gjiza është bulmet, pra mban proteinat e qumështit të lopës, dhe qumështi është një nga alergjenët kryesorë. Kjo nuk e ndalon gjizën, por kërkon rregullin e zakonshëm të çdo ushqimi të ri: sasi e vogël në fillim, asnjë ushqim tjetër i ri për 2-3 ditë, dhe sy te lëkura e barku i foshnjes. Nëse bebi e ka pranuar tashmë kosin, gjasa për befasi është e vogël. Shenjat e alergjisë dhe si veprohet me to i gjeni te udhëzuesi për alergjitë te bebet.
Ndërsa qumështi i lopës si pije pret deri në 12 muajsh, gjiza nuk pret aq: fermentimi dhe kullimi e kanë shndërruar qumështin në një ushqim më të dendur e më të tretshëm, që jepet me lugë e jo me gotë. Ky është dallimi që i lejon bulmetet e fermentuara para qumështit të pijshëm.
Çfarë i jep gjiza foshnjes
Gjiza është proteinë e përqendruar në formën më të butë që ka bulmeti: rreth 11-12 gramë proteinë në 100 gramë, bashkë me kalcium për kockat, fosfor dhe vitaminë B12. Tekstura e saj e grimcuar dhe e njomë është gati ideale për muajt kur bebi po mëson të përtypë: më e dendur se kosi, shumë më e butë se djathi, dhe pa asnjë përpunim shtesë përzihet me pure, me kashë ose me fruta të shtypura.
Krahasuar me kushërinjtë e vet, gjiza zë vendin e mesëm. Kosi ka më shumë lëng dhe kultura të gjalla, prandaj mbetet bulmeti i parë dhe më i shpeshtë. Djathi ka më shumë kalcium për gram, por edhe shumë më tepër kripë e yndyrë të përqendruar, prandaj vjen i fundit dhe me masë. Gjiza e freskët pa kripë ndërkohë jep proteinën e djathit pa ngarkesën e tij, dhe kjo e bën ushqimin më praktik të mesit: mjaft e pasur për t’u ndier, mjaft e butë për t’u dhënë shpesh.
Si futet gjiza, hap pas hapi
- Hapi 1: Zgjidhni gjizë të freskët pa kripë nga qumësht i pasterizuar, ose bëjeni vetë me qumësht të zier. Provojeni: duhet të jetë krejt e ëmbël në shije, pa asnjë thartirë të fortë a kripë të ndjeshme.
- Hapi 2: Filloni me një lugë çaji gjizë të shtypur mirë, të përzier me një pure që bebi e njeh, për shembull kungull ose mollë.
- Hapi 3: Prisni 2-3 ditë pa ushqime të tjera të reja dhe vëzhgoni bebin. Skuqje rreth gojës, të vjella ose diarre janë shenjë për të ndaluar dhe për t’u këshilluar me pediatrin.
- Hapi 4: Rriteni sasinë gradualisht deri në 1-2 lugë gjelle në vakt dhe filloni ta ndërroni formën: me kashë në mëngjes, me fruta si zamër, e lyer hollë në bukë rreth muajit të dymbëdhjetë.
Gjiza sipas moshës së bebit
| Mosha | Forma e duhur e gjizës |
|---|---|
| 8-9 muajsh | 1-2 lugë çaji gjizë e freskët pa kripë, e shtypur në pure frutash ose perimesh |
| 10-12 muajsh | 1-2 lugë gjelle në kashë, me fruta të shtypura, ose e lyer hollë në bukë |
| 12 muajsh e sipër | Pas kësaj moshe fëmija kalon në tryezën familjare; gjiza mbetet, kripa mbahet e ulët |
Kujdes: kripa dhe qumështi i pazier
- Gjiza e kripur e dyqanit nuk është për foshnjen nën 12 muajsh. Kripa e saj mund ta mbulojë vetëm me një porcion kufirin ditor prej më pak se 1 gram që ka bebi. Pas 12 muajsh jepet rrallë dhe e njomur në ujë për të hequr kripën.
- Vetëm qumësht i pasterizuar ose i zier. Gjiza e bërë me qumësht të freskët të pazier mund të bartë brucelë dhe listerie. Kjo vlen edhe për gjizën e fshatit që vjen "nga lopa jonë": zieni qumështin para se të bëni gjizë për bebin.
- Freskia ka afat të shkurtër. Gjiza e freskët pa kripë prishet shpejt. Mbajeni në frigorifer, të mbuluar, dhe përdoreni brenda 2-3 ditësh.
- Bulmeti mbetet alergjen. Edhe pse reagimet ndaj gjizës pas kosit janë të rralla, çdo formë e re bulmeti futet me vëzhgimin e zakonshëm 2-3 ditor.
Receta me bulmet nga libri
Ushqime të tjera që pyesin prindërit
Vazhdoni me përgjigjet për kosin, djathin dhe qumështin e lopës, ose kthehuni te lista e plotë e ushqimeve. Për rregullat e përgjithshme të futjes së ushqimeve lexoni udhëzuesin për fillimin e ushqyerjes plotësuese.
Pyetje të shpeshta për gjizën
A guxoj t’i jap bebit gjizë çdo ditë?
Disa herë në javë po, çdo ditë nuk ka nevojë. Gjiza është proteinë e përqendruar dhe bulmeti nuk duhet ta zërë vendin e vakteve me mish, vezë e perime. 1-2 lugë gjelle në vakt, 3-4 herë në javë, është masë e mirë për një bebe 9-12 muajshe.
Cila gjizë është e sigurt për foshnjen?
Vetëm gjiza nga qumësht i pasterizuar, e freskët dhe pa kripë të shtuar. Gjiza e bërë me qumësht të pazier nga fshati mund të bartë brucelë dhe listerie, baktere të rrezikshme për bebet. Nëse e bëni në shtëpi, nisuni gjithmonë nga qumësht i zier ose i pasterizuar.
Gjizë apo kos: cila futet e para?
Kosi. Ai futet nga 6-8 muajsh dhe shërben si prova e parë e bulmetit. Kur bebi e ka pranuar kosin pa reagim, rreth muajit të tetë ose të nëntë shtohet gjiza e freskët pa kripë, dhe pas saj djathi i zbutur.
A bën gjiza e kripur e dyqanit për bebe?
Jo para 12 muajsh, dhe as pas kësaj moshe nuk është zgjedhja e parë. Kripa e saj e tejkalon shpejt kufirin ditor të foshnjes. Nëse s’gjeni dot gjizë pa kripë, njomeni në ujë të ftohtë disa orë dhe provojeni vetë para se t’ia jepni fëmijës.
Përgatitur nga ekipi i Luga ime e parë, libri me350 receta për foshnje dhe fëmijë. Përmbajtja mbështetet në rekomandimet e OBSH-së dhe udhëzimet zyrtare të ushqyerjes për fëmijë. Njihuni me autoret →