Sheqeri te fëmijët: sa është shumë dhe si ta ulni
Sheqeri nuk vjen te fëmija kryesisht nga torta e ditëlindjes, por nga biskotat, jogurtet me fruta dhe lëngjet e përditshme. Ja kufijtë e qartë sipas moshës dhe si mbahen pa dramë.
Përditësuar më 16 korrik 2026
Përgjigja e shpejtë
Para moshës 2 vjeçe fëmija nuk duhet të marrë fare sheqer të shtuar, sipas OBSH-së. Pas moshës 2 vjeçe kufiri praktik është rreth 25 gramë në ditë, sa 6 lugë çaji, dhe sa më pak, aq më mirë. Pjesa më e madhe e sheqerit vjen e fshehur në biskota, jogurte me fruta dhe lëngje, jo nga ëmbëlsirat e dukshme.
A mund të hajë bebja sheqer?
Jo para moshës 2 vjeçe, dhe kjo është ndër rekomandimet më të prera që ka OBSH-ja për ushqyerjen e fëmijëve: zero sheqer i shtuar në dy vitet e para. Arsyeja nuk është vetëm pesha apo dhëmbët. Dy vitet e para janë dritarja kur formohet shija e fëmijës. Foshnja që mësohet me ëmbëlsinë e mollës e pranon perimen, kosin e bardhë dhe ushqimin e thjeshtë. Foshnja që njeh herët biskotën dhe lëngun e ëmbël fillon t’i refuzojë të gjitha këto, sepse asgjë s’konkurron dot me sheqerin e përqendruar.
Pas moshës 2 vjeçe kufiri orientues është rreth 25 gramë sheqer i shtuar në ditë, afërsisht 6 lugë çaji. Duket bujar, derisa filloni të numëroni: një kutizë jogurt frutash ka 2-3 lugë, një gotë lëng ka 4-5, dy biskota kanë edhe 2 të tjera. Një fëmijë i zakonshëm e kalon kufirin para drekës, pa ngrënë asnjë ëmbëlsirë të mirëfilltë.
Shumë prindër pyesin edhe në formën tjetër: a guxoj t’i jap bebit sheqer sa për shije, një majë luge në qull? Nuk ka nevojë dhe nuk ndihmon. Bebja nuk e kërkon ëmbëlsinë e shtuar derisa dikush ia mëson.
Si ta ulni sheqerin, hap pas hapi
- Hapi 1: Hiqni pijet e ëmbla. Lëngjet, çajrat me sheqer dhe pijet e gazuara janë burimi më i madh i vetëm. Uji dhe qumështi mjaftojnë.
- Hapi 2: Zëvendësoni produktet e fshehura: jogurt frutash me kos të bardhë plus pure frutash, biskota bebesh me copa frutash ose bukë me gjizë.
- Hapi 3: Lexoni etiketat. Sheqeri fshihet nën shumë emra: glukozë, fruktozë, saharozë, shurup misri, shurup glukoze-fruktoze, maltodekstrinë, dekstrozë, lëng frutash i koncentruar.
- Hapi 4: Ëmbëlsoni me fruta kur gatuani vetë: banane, mollë e pjekur, hurma të bluara. Ëmbëlsira mbetet, sheqeri i shtuar ikën.
Sheqeri sipas moshës së fëmijës
| Mosha | Kufiri dhe qasja e duhur |
|---|---|
| 6-12 muajsh | Asnjë sheqer i shtuar; ëmbëlsia vetëm nga fruti i plotë ose pureja |
| 1-2 vjeç | Ende zero sheqer i shtuar; kujdes me biskotat e bebeve dhe jogurtet me fruta |
| 2-3 vjeç | Më pak se 25 g në ditë; pa pije të ëmbla, ëmbëlsira raste, jo rregull |
| 3 vjeç e sipër | Deri 25 g në ditë; fëmija mëson dallimin mes ëmbëlsirës së festës dhe zamrës së përditshme |
Kujdes: ku fshihet sheqeri që nuk e shihni
- Biskotat dhe rrjeshkat për bebe: paketimi premton ushqim për foshnja, lista e përbërësve tregon shpesh sheqer ose shurup glukoze në krye. Vendimtar është vetëm rendi i përbërësve.
- Jogurtet me fruta dhe pijet e jogurtit: 10-15 gramë sheqer për porcion është normë, jo përjashtim.
- Lëngjet e frutave, edhe ata 100 përqind: pa fibrat e frutit, sheqeri i tyre përthithet si ai i limonadës. Fruti i plotë është gjithmonë zgjedhja më e mirë.
- Emrat e fshehtë në etiketë: glukozë, fruktozë, dekstrozë, maltodekstrinë, shurup misri, shurup orizi, melasë, lëng i koncentruar frutash. Të gjithë janë sheqer i shtuar, pavarësisht emrit.
Ëmbëlsirat pa sheqer nga libri
Ushqime të tjera që pyesin prindërit
Vazhdoni me përgjigjet për mjaltin, lëngjet e frutave dhe çajin, ose kthehuni te lista e plotë e ushqimeve. Për rregullat e përgjithshme të futjes së ushqimeve lexoni udhëzuesin për fillimin e ushqyerjes plotësuese.
Pyetje të shpeshta për sheqerin
A bën mjalti si zëvendësim i sheqerit për fëmijën?
Para moshës 1 vjeçe mjalti ndalohet për shkak të rrezikut të botulizmit. Pas 1 vjeçi është i sigurt, por për trupin mbetet sheqer i shtuar dhe hyn në të njëjtin kufi ditor. Ëmbëlsia më e mirë vjen nga fruti i plotë.
Sa sheqer ka një jogurt frutash për fëmijë?
Zakonisht 10-15 gramë për kutizë, sa 2-3 lugë çaji. Kaq mjafton për ta mbushur gjysmën e kufirit ditor të një fëmije 3-vjeçar me një zamër të vetme. Kosi i bardhë me pure frutash jep të njëjtën shije pa sheqer të shtuar.
A janë biskotat për bebe vërtet pa sheqer?
Shpesh jo. Shumë biskota që shiten si ushqim për bebe kanë sheqer, shurup glukoze ose lëng frutash të koncentruar ndër përbërësit e parë. Lexoni listën e përbërësve, jo parullat në paketim: fjala bebe nuk garanton asgjë.
Me çfarë t’i ëmbëlsoj ëmbëlsirat e fëmijës?
Me fruta: banane e pjekur, mollë e grirë, hurma të njomura e të bluara, rrush i thatë. Ato sjellin edhe fibra e minerale, jo vetëm ëmbëlsi. Ëmbëlsuesit artificialë nuk rekomandohen për fëmijët e vegjël.
Përgatitur nga ekipi i Luga ime e parë, libri me350 receta për foshnje dhe fëmijë. Përmbajtja mbështetet në rekomandimet e OBSH-së dhe udhëzimet zyrtare të ushqyerjes për fëmijë. Njihuni me autoret →