Arrat dhe kikirikët për bebe: të bluara po, të plota jo
Arrat janë në çdo shtëpi shqiptare, mbi bakllava, në reçel, në xhepat e gjyshërve. Për bebin vlen një rregull i dyfishtë: forma e plotë është ndër rreziqet më të mëdha të mbytjes, forma e bluar është ushqim i vlefshëm që nga muaji i gjashtë.
Përditësuar më 16 korrik 2026
Përgjigja e shpejtë
Bebja mund të hajë arra dhe kikirikë nga mosha 6 muajshe, vetëm të bluara imët ose si gjalpë i holluar në kashë a pure. Të plota, të thyera në copa apo të grimcuara trashë ndalohen deri në moshën të paktën 4 vjeçe, janë ndër shkaktarët kryesorë të mbytjes. Njohja e hershme me kikirikun e ul rrezikun e alergjisë.
A mund të hajë bebja arra dhe kikirikë?
Po, dhe më herët nga sa mendojnë shumica e prindërve, por vetëm në formën e duhur. Kush pyet: a guxoj t’i jap bebit arra, në të vërtetë po bën dy pyetje njëherësh. Dallimi mes formës së plotë dhe formës së bluar këtu nuk është hollësi, është thelbi i gjithë përgjigjes. Një kokërr arre apo kikiriku e plotë është e fortë, e lëmuar dhe me madhësi që bllokon plotësisht rrugët e frymëmarrjes së një fëmije të vogël. E njëjta kokërr, e bluar imët sa mielli dhe e trazuar në kashë, është ushqim i pasur dhe krejt i sigurt që nga muaji i gjashtë.
Vlera ushqyese i bën arrat të meritojnë vend të rregullt në menynë e foshnjes: yndyrna të mira për trurin në rritje, proteina, vitaminë E, magnez dhe zink. Arra e zakonshme, ajo që gjendet në çdo shtëpi tonën, është ndër burimet bimore më të mira të omega-3. Kikiriku sjell proteina dhe folate. E gjithë kjo pasuri hyn në vaktin e bebit me një lugë çaji pluhur arrash në kashën e mëngjesit.
Kikiriku dhe alergjia: pse vlen njohja e hershme
Kikiriku është një nga alergjenët kryesorë ushqimorë, dhe pikërisht për këtë arsye nuk shtyhet. Për vite me radhë këshilla zyrtare ishte e kundërta: pa kikirik deri në moshën 3 vjeçe për fëmijët me rrezik. Studimi LEAP i vitit 2015 e përmbysi atë qasje me shifra të qarta: fëmijët që e njohën kikirikun që në muajt e parë të ushqyerjes kishin rreth 80 përqind më pak alergji ndaj tij në moshën 5 vjeçe. Sistemi imunitar që e takon kikirikun herët në pjatë mëson ta tolerojë. Prandaj udhëzimet e sotme thonë: futeni kikirikun në formë të sigurt rreth muajit të gjashtë, dhe pasi ta ketë pranuar bebja, mbajeni rregullisht në meny, disa herë në javë.
Si futen arrat dhe kikirikët, hap pas hapi
- Hapi 1: Zgjidhni formën e sigurt: arra të bluara imët sa mielli, ose gjalpë kikiriku a arrash pa sheqer dhe pa kripë, i holluar me ujë të ngrohtë, me qumësht gjiri ose brenda një pureje.
- Hapi 2: Filloni me pak, rreth çerek deri gjysmë luge çaji, e trazuar mirë në kashën ose purenë që bebja e njeh. Jepeni në mëngjes ose në drekë, që të keni kohë për vëzhgim gjatë ditës.
- Hapi 3: Prisni 2-3 ditë pa ushqime të tjera të reja. Vëzhgoni lëkurën, barkun dhe frymëmarrjen. Nëse gjithçka kalon qetë, rrisni sasinë gradualisht.
- Hapi 4: Përsëriteni rregullisht. Toleranca ndaj kikirikut ndërtohet me praninë e vazhdueshme në meny, jo me një provë të vetme. Ndërroni llojet: arra, kikirikë, bajame e lajthi të bluara njësoj imët.
Arrat dhe kikirikët sipas moshës së fëmijës
| Mosha | Forma e duhur |
|---|---|
| 6-7 muajsh | Pluhur arrash i bluar imët në kashë; gjalpë kikiriku i holluar mirë në pure |
| 8-9 muajsh | Njësoj, me sasi pak më të mëdha; gjalpi gjithmonë i holluar, kurrë me lugë direkt |
| 10-12 muajsh | Arra të bluara në qull, në petulla dhe mafina për bebe; shtresë shumë e hollë gjalpi mbi bukë të butë |
| 1 vjeç e sipër | Format e bluara dhe gjalpërat vazhdojnë; kokrra të plota ose të thyera ende jo, deri të paktën në 4 vjeç |
Kujdes: format që ndalohen dhe shenjat e alergjisë
- Arra dhe kikirikë të plotë ose në copa: ndalohen deri të paktën në moshën 4 vjeçe, edhe për fëmijën që "ha gjithçka". Rreziku i mbytjes nuk varet nga oreksi, varet nga përtypja dhe refleksi i kollitjes që ende piqen.
- Gjalpë kikiriku me lugë, i pahollluar: masa ngjitëse mund t'i ngjitet qiellzës dhe fytit të foshnjes.
- Ëmbëlsira me arra të grimcuara trashë, bakllavaja e para: copat e forta brenda brumit të butë janë kurth i vërtetë.
- Shenjat e alergjisë: urtikarie, ënjtje e buzëve a qepallave, vjellje ose diarre brenda dy orëve nga vakti kërkojnë ndërprerje dhe pediatër. Vështirësia në frymëmarrje, kollitja e fortë e papritur ose zbehja janë urgjencë mjekësore.
Ushqime të tjera që pyesin prindërit
Vazhdoni me përgjigjet për vezën, mjaltin dhe luleshtrydhet, ose kthehuni te lista e plotë e ushqimeve. Për rregullat e përgjithshme të futjes së ushqimeve lexoni udhëzuesin për fillimin e ushqyerjes plotësuese.
Pyetje të shpeshta për arrat dhe kikirikët
Kur mund të hajë fëmija arra të plota?
Jo para moshës 4 vjeçe, sipas shumë udhëzimeve edhe 5 vjeçe. Arra dhe kikiriku i plotë janë ndër shkaktarët kryesorë të mbytjes te fëmijët e vegjël: të fortë, të rrumbullakët dhe me madhësinë e duhur për të bllokuar rrugët e frymëmarrjes. Deri atëherë vetëm forma të bluara imët ose gjalpëra të hollura.
A e rrit alergjinë futja e hershme e kikirikut?
Jo, e ul. Studimi LEAP tregoi se fëmijët që e njohën kikirikun herët, nga muajt 4-11, kishin rreth 80 përqind më pak alergji ndaj kikirikut në moshën 5 vjeçe sesa ata që e shmangën. Prandaj udhëzimet e sotme e nxisin njohjen e hershme, jo shtyrjen.
Si jepet gjalpi i kikirikut në mënyrë të sigurt?
Gjithmonë i holluar: gjysmë luge çaji e tretur në kashë, në pure fruti ose me pak ujë të ngrohtë. Një lugë e plotë gjalpi i dhënë direkt është shumë ngjitëse dhe e trashë për foshnjën dhe përbën vetë rrezik mbytjeje. Zgjidhni gjalpëra pa sheqer dhe pa kripë të shtuar.
Fëmija im ka ekzemë të theksuar. A e fus kikirikun vetë?
Bisedoni më parë me pediatrin. Foshnjat me ekzemë të mesme ose të rëndë, apo me alergji të njohur ndaj vezës, kanë rrezik më të lartë alergjie ndaj kikirikut. Edhe për to njohja e hershme mbetet e dobishme, por pediatri vendos nëse duhet bërë nën mbikëqyrje.
Përgatitur nga ekipi i Luga ime e parë, libri me350 receta për foshnje dhe fëmijë. Përmbajtja mbështetet në rekomandimet e OBSH-së dhe udhëzimet zyrtare të ushqyerjes për fëmijë. Njihuni me autoret →